![\"\"](\"https:\/\/transitionstories.be\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Afbeelding1-247x300.png\")
Het Europese Emissiehandelssysteem, kortweg ETS, is het belangrijkste en wellicht meest succesvolle klimaatbeleid van de EU. Het bestaat al bijna twintig jaar en is uitgegroeid tot het grootste koolstofprijssysteem ter wereld.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\nEen analyse van april 2024, zoals weergegeven in Figuur 1, bevestigt dat de emissies die onder ETS vallen, de afgelopen tien jaar aanzienlijk zijn gedaald. Vergeleken met 2005, het jaar waarin het systeem van start ging, was de daling gelijk aan 47% van de totale emissies.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n Hoewel het ETS-systeem in de eerste jaren zijn doel miste, bewees de aangescherpte regelgeving na 2023 zijn effectiviteit. Door de aanpassingen zullen de emissies voortaan twee keer zo snel dalen\u2014met 4,3% per jaar\u2014waardoor de doelstelling van 55% reductie in 2030 binnen handbereik komt. Het uiteindelijke streven blijft netto nul in 2050.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n Over het algemeen betreft dit grote industrie\u00ebn, waarmee de meeste burgers niet direct vertrouwd zijn. In totaal wordt 40% van de emissies op deze manier gedekt.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n Onder dit cap-and-trade-systeem veilen de EU-lidstaten elk jaar een aantal emissierechten, die elk het recht geven om 1 ton CO2-equivalent uit te stoten. Elke deelnemer moet aan de overheid een emissierapport over het afgelopen jaar indienen en het juiste aantal emissierechten (die ze hebben gekocht op de veiling of van een andere deelnemer) presenteren. Dit betekent dat er in feite een keuze is tussen uitstoten en ervoor betalen, of emissies verminderen en deze betaling vermijden. Om nuttig te zijn voor het klimaatbeleid, daalt het totale aantal emissierechten jaarlijks. Dit begon met een gematigd tempo van 1,74%, wat resulteerde in een overschot aan emissierechten en een lage prijs (5-10\u20ac\/ton). Vanaf 2021 nam het jaarlijkse reductietempo toe<\/span> en vandaag bedraagt die jaarlijkse reductie 4,3%. Dit heeft geleid tot een sterke stijging van de CO2-prijzen, tot de niveaus die in Tabel 1 worden getoond.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n Het is duidelijk dat de veilingen aanzienlijke bedragen opleveren, die naar staatsfondsen gaan die zijn gewijd aan klimaatactie. Sommige daarvan dienen om de broodnodige transitie in minder ontwikkelde staten te stimuleren, maar het grootste deel van het verzamelde geld wordt door elke lidstaat zelf aangewend. Emittenten financieren dus een aanzienlijk deel van de klimaatactie in een bepaald land. In totaal is op deze manier 175 miljard \u20ac opgehaald in de afgelopen 20 jaar.<\/span><\/span>\u00a0<\/span>[\/vc_column_text][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\n Het ETS systeem van de EU in zijn huidige vorm is duidelijk effectief, maar het dekt niet alle CO2-bronnen. Het grootste deel van de resterende emissies is te vinden in de gebouwde omgeving en het wegvervoer; twee gebieden die direct van invloed zijn op het dagelijks leven van de Europese burgers.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n Twee jaar geleden kondigde de Europese Commissie ETS2 aan, dat beide sectoren zal dekken en CO2-beprijzing zal uitbreiden naar bijna de hele economie. De kernfocus ligt op emissies door brandstofverbranding in gebouwen, wegvervoer en enkele aanvullende sectoren die nog niet waren gedekt. In de praktijk betekent dit dat het verwarmen van huizen\/gebouwen en autorijden vanaf 2027 een prijskaartje zal hebben. In totaal zal de hoeveelheid emissies die door het nieuwe systeem wordt gedekt, min of meer gelijk zijn aan de emissies gelinkt aan het oorspronkelijke ETS.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n ETS2 lijkt in verschillende opzichten op zijn oudere broer, maar werkt volgens zijn eigen uitgangspunten. Drie verschillen vallen op: er zullen geen emissierechten gratis worden toegewezen, ETS2 houdt zich niet bezig met procesemissies en \u2013 cruciaal \u2013 de nalevingsverplichting rust bij de partij die de brandstof levert, niet bij de entiteit die deze verbrandt. In de praktijk betekent dit dat eindgebruikers de koolstofprijs zullen moeten betalen, maar niet worden geconfronteerd met de administratie die bij het systeem hoort. Dit is belangrijk, aangezien de doelgroep voornamelijk bestaat uit huishoudens en kleinere bedrijven, die beide niet zijn uitgerust om gedetailleerde logboeken bij te houden van hun energieverbruik en emissies.<\/span>[\/vc_column_text][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\n ETS2 heeft een paar jaar nodig om volledig operationeel te worden. Zoals eerder vermeld, werd het aangekondigd in 2023. Sinds 2025 zijn brandstofleveranciers begonnen met het monitoren en rapporteren van emissies. Voorlopig zijn er geen beperkingen of verplichtingen anders dan het indienen van rapporten. Het doel is om de basislijn te bepalen: het initi\u00eble aantal emissierechten zal 30% hoger zijn dan deze basislijn, om ervoor te zorgen dat er genoeg zijn. Vanaf 2028 wordt het systeem volledig operationeel en moeten exploitanten een aantal emissierechten inleveren dat gelijk is aan hun emissies. Net als bij ETS zal het totale aantal emissierechten in de loop van de tijd afnemen met een toenemend tempo (momenteel met 4,3% per jaar, zoals eerder vermeld, en vanaf 2028 met 4,4% per jaar).<\/span><\/span>\u00a0<\/span>[\/vc_column_text][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\n De belangrijkste implicatie is dat de prijsstelling alleen zal afhangen van de vraag en het aanbod van emissierechten die binnen het bereik van ETS2 vallen, zonder directe verbinding met de bestaande ETS-koolstofmarkt. In de praktijk zal de CO2-prijs echter waarschijnlijk vergelijkbaar evolueren \u2013 een relatief stabiel niveau tot 2030 en in de jaren daarna, met een sterke stijging na 2040 wanneer het totale aantal emissierechten dichter bij 0 komt en actoren moeilijke maatregelen moeten nemen die ze mogelijk niet volledig hadden voorzien. Dit wordt weergegeven in Figuur 2.<\/span><\/span><\/p>\n Elk systeem dat verwarming en mobiliteit be\u00efnvloedt, zal een directe impact hebben op de ontwikkeling van positieve energiewijken (Positive Energy Districts, oftewel kortweg PED).<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n De kern van koolstofbeprijzing is de verhoging van de kosten van op fossiele brandstoffen gebaseerde technologie en daardoor een aantrekkelijker bedrijfsmodel voor alternatieve oplossingen. Het is redelijk te verwachten dat gebouwrenovatie, warmtepompen en elektrische mobiliteit een impuls zullen krijgen. Meer projecten zullen financieel aantrekkelijk worden en PED’s zullen waarschijnlijk sneller ontwikkelen zodra ETS2 operationeel is.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n Er zijn echter enkele kanttekeningen. Ten eerste zal de impact niet vanaf het begin enorm zijn. Als we aannemen dat de ETS2-prijzen min of meer vergelijkbaar zullen zijn met die in ETS (70\u20ac\/ton), zal een gemiddeld huishouden 221\u20ac extra per jaar betalen voor gasverwarming. Dit is geen bedrag dat op zichzelf de bedrijfsmodellen van een warmtepomp die 8000\u20ac meer kost dan een gasgestookte ketel of een grootschalige renovatie van 75.000\u20ac radicaal zal veranderen. Het kan echter een beslissende duw geven als het wordt gecombineerd met andere beleidsmaatregelen zoals renovatieondersteuning en\/of verplichtingen, fiscale prikkels en coherente bewustmakingscampagnes. Bovendien moet vanaf het begin duidelijk zijn dat de kosten van emissies in de loop van de tijd zullen stijgen en in investeringsbeslissingen worden meegenomen.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n Ten tweede zijn PED’s het gesprek van de dag in discussies over klimaat en duurzaamheid. Er is echter ook een sociaal aspect dat gemakkelijk over het hoofd wordt gezien en dat de klimaatambities kan verstoren als het niet goed wordt beheerd: sociaal kwetsbare burgers die financieel nauwelijks rondkomen. De extra kosten die hen door ETS2 worden opgelegd, kunnen de druppel zijn die de emmer doet overlopen. Het is enigszins cynisch dat een bedrag dat niet hoog genoeg is om degenen die zich kunnen veroorloven te investeren in schone oplossingen echt te stimuleren, te veel kan zijn voor degenen die dat niet kunnen. Dit mag geen reden zijn om ETS2 en al zijn verdiensten af te wijzen, maar het is eerder een dringende herinnering dat elk PED-beleid gepaard moet gaan met aanvullende ondersteuningsmaatregelen voor de meest kwetsbare groepen in de samenleving.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n Ten slotte zal ETS2 op zichzelf geen positieve energiewijken tot stand brengen. Het zal eerder leiden tot investeringen in gedeeltelijke oplossingen, meestal die met bedrijfsmodellen die al op het randje van winstgevendheid stonden en een laatste duwtje kregen door het invoeren van een koolstofprijs. De essentie van PED daarentegen is co\u00f6rdinatie binnen een buurt tussen de gebouwde omgeving, mobiliteit, energieproductie, vergroening en circulaire economie. Verschillende projecten, elk met betrekking tot een of meer van deze gebieden, worden samen uitgevoerd en versterken elkaar. Denk aan het renoveren van veel woningen terwijl stadsverwarming wordt uitgerold of het cre\u00ebren van nieuwe parken in gebieden die vrijkomen door het verminderen van verkeer. In plaats van alleen die projecten te kiezen die op zichzelf winstgevend zijn, zouden ze de kern moeten vormen van een portfolio van projecten. Dit zal alleen gebeuren als lokale autoriteiten duidelijk hun visie voor wijken die (her)ontwikkeld moeten worden, aangeven en een consistent vergunningenbeleid handhaven dat niet toestaat dat projecten ge\u00efsoleerd van start gaan.<\/span>\u00a0<\/span>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”full_width_background” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” equal_height=”yes” content_placement=”middle” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” bg_image=”71″ bg_position=”center bottom” background_image_loading=”default” bg_repeat=”no-repeat” scene_position=”center” top_padding=”5%” bottom_padding=”5%” text_color=”light” text_align=”center” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” color_overlay=”#011c4e” overlay_strength=”0.5″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none” shape_type=””][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”all” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” column_position=”default” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid”][vc_column_text]\n [vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” scene_position=”center” right_padding_desktop=”5%” text_color=”dark” text_align=”left” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” overlay_strength=”0.3″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none” shape_type=””][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”all” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″…<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4514","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-longreads"},"yoast_head":"\nFiguur 1: Emissies in de EU
\nBron: The Economist<\/h6>\n[\/vc_column_text][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\nETS dekt vier sectoren<\/h2>\n
\n
![\"\"](\"https:\/\/transitionstories.be\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Afbeelding2-1.png\")
\n<\/strong>Tabel 1: Resultaten van de emissierechtenveilingen van 2024
\n<\/strong>Bron: Europese Commissie<\/h6>\nETS2<\/h2>\n
Geleidelijke start<\/h2>\n
Groeiende impact<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/transitionstories.be\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Afbeelding3.png\")
\n<\/strong>Figuur 2: Verwachte evolutie van de CO2-prijs (ETS)<\/strong>
\nBron: Enerdata<\/h6>\n[\/vc_column_text][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\nETS2 en positieve energiewijken<\/h2>\n
Wil je hierover met ons in gesprek gaan hoe we dit verder kunnen aanpakken?<\/strong><\/h2>\n[\/vc_column_text][nectar_btn size=”large” button_style=”regular” button_color_2=”Extra-Color-1″ icon_family=”none” url=”\/contact\/” text=”Neem snel contact met ons op!”][\/vc_column][\/vc_row]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"